Nghiên cứu triển khai nhiều mô hình nuôi tiềm năng, phù hợp với điều kiện sẵn có của tỉnh để hướng tới mục tiêu phát triển đa dạng ngành Thủy sản. 

Trong bối cảnh ngành Thủy sản đang đối mặt với nhiều nguy cơ từ ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, cạn kiệt nguồn tài nguyên, sự bất ổn của giá cả, cạnh tranh thị trường,… đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động sản xuất của nông dân. Do đó, hiện nay, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đang triển khai nhân rộng một số mô hình nuôi để từng bước phong phú các mặt hàng thủy sản. Trong đó, việc áp dụng sản xuất theo hướng đa con, đa canh, xen ghép nhiều vật nuôi trên cùng diện tích hoặc nuôi ven sông, ven biển đang được ngành chức năng tỉnh nghiên cứu áp dụng. Các vật nuôi đang được quan tâm hiện nay như cua, sò huyết, nghêu, hàu,… Qua đó, đã tạo hướng đi mới, phát triển bền vững cho nông dân, góp phần đa dạng hóa vật nuôi cho ngành Thủy sản tỉnh.
  
Một trong những đối tượng nuôi đang được triển khai nhân rộng là sò huyết. Đến cuối năm 2024, diện tích nuôi sò huyết của tỉnh đạt khoảng 8.354 ha. Đây là đối tượng nuôi phù hợp điều kiện tự nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh, giá trị kinh tế cao. Trong quá trình nuôi, người nuôi tuyệt đối không sử dụng kháng sinh, thức ăn công nghiệp, không gây ô nhiễm môi trường… Nhờ chi phí sản xuất ban đầu không cao nên sò huyết được xem là đối tượng nuôi tiềm năng, mang lại thu nhập ổn định cho người nuôi, góp phần đa dạng đối tượng nuôi thủy sản của tỉnh. Thêm vào đó, quy trình kỹ thuật nuôi tương đối đơn giản nên người dân dễ dàng thực hiện, nguồn cung cấp giống dồi dào, phục vụ tốt cho nhu cầu nuôi sò huyết thương phẩm của địa phương. 

Trên địa bàn tỉnh Cà Mau, sò huyết được nuôi nhiều ở các huyện: Năm Căn, Ngọc Hiển, Cái Nước, Đầm Dơi và Phú Tân, với các hình thức nuôi khác nhau như: nuôi ven biển, nuôi kết hợp với tôm sú trong các mô hình nuôi quảng canh, nuôi kết hợp với tôm thâm canh, nuôi đăng quầng trên sông và nuôi tại các bãi bồi, bãi triều. Để khảo sát và đánh giá tính hiệu quả của vật nuôi này, ngành chức năng tỉnh đã xây dựng và thực hiện Đề án phát triển sản phẩm sò huyết trên địa bàn tỉnh Cà Mau đến năm 2030 (Quyết định số 1547/QĐ-UBND ngày 29/8/2023 của UBND tỉnh Cà Mau). Sau thời gian triển khai, đã cho thấy hiệu quả của mô hình, năng suất sò huyết ước đạt 1 tấn/ha/năm. Nhận thấy được tiềm năng của mặt hàng sò huyết, nhiều nông dân đã áp dụng với nhiều hình thức, bước đầu mang lại hiệu quả khả quan. 
 

Sò huyết là vật nuôi tiềm năng hiện đang được nhiều hộ dân triển khai áp dụng từ xen ghép trong vuông tôm đến ven sông.

Ông Nguyễn Văn Trung, Chủ nhiệm Hợp tác xã nuôi sò huyết Rạch Chèo, xã Rạch Chèo, huyện Phú Tân cho biết: “Hợp tác xã thành lập từ năm 2022, bên cạnh nuôi trong ao tôm, thành viên rào lưới để nuôi sò huyết ven tuyến sông. Thời gian qua, nhìn chung tình hình sản xuất của các thành viên khá ổn định, việc nuôi sò huyết ven sông cho thấy hiệu quả tốt. Gần đây, chúng tôi tập trung ương vèo để bán thêm sò giống, việc vèo sò giống vừa tiết kiệm diện tích mặt nước, vừa nâng cao năng suất sò thương phẩm cho các hộ dân vì tỉ lệ nuôi đạt cao hơn so với trước đây. Với mô hình nuôi sò thương phẩm và dèo sò giống đã mang đến thu nhập cao cho các thành viên của Hợp tác xã. Ngoài ra, còn tạo việc làm, thu nhập ổn định cho một số lao động nhàn rỗi khác ở địa phương”. 

Bên cạnh sò huyết, hàu là vật nuôi đã và đang cho thấy được hiệu quả, giá trị kinh tế cũng như tính khả thi khi thực hiện mô hình. Với nhiều ưu điểm như kỹ thuật nuôi đơn giản, ít tốn công chăm sóc, ít rủi ro, nghề nuôi hàu thương phẩm bằng bè trên sông đang mở ra một hướng đi mới, phát triển kinh tế gắn với phục hồi môi trường sinh thái rừng ngập mặn, góp phần giảm nghèo, giải quyết lao động nhàn rỗi tại địa phương. Hiện nay, người dân chủ yếu nuôi với quy mô nhỏ, lẻ, diện tích khoảng 14 ha, tập trung ở 02 huyện Đầm Dơi và Ngọc Hiển. Hình thức nuôi lồng treo can ở sông, kênh, rạch. Để duy trì loại hình nuôi này, năm 2007, Hợp tác xã nuôi hàu lồng Đất Mũi (Huyện Ngọc Hiển) được thành lập. Đến năm 2016, Hợp tác xã tăng lên 32 thành viên, có 1.000 lồng/22 bè, tổng diện tích 8.000 m2, cho sản lượng thu hoạch khoảng từ 200 - 250 tấn/năm. 

Chủ tịch UBND huyện Ngọc Hiển Trần Hoàng Lạc thông tin: “Thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, trọng tâm trên địa bàn huyện là xử lý các hàng đáy trên các tuyến sông. Do đó, việc chuyển đổi ngành nghề là bài toán cấp bách mà huyện phải tập trung thực hiện sớm. Bên cạnh các giải pháp như giới thiệu việc làm, đào tạo nghề thì phát triển các mô hình nuôi mới là cần thiết cho những đối tượng cần chuyển đổi ngành nghề, nhất là đối tượng không đất sản xuất bám trụ với nghề đóng đáy trên sông. Qua khảo sát, huyện thấy rằng, các mô hình nuôi như sò huyết, hàu ven sông, ven biển là những mô hình mang tính khả thi cao cho những đối tượng này. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là cần có sự vào cuộc khảo sát, đánh giá những tác động của mô hình với môi trường, giao thông đường thủy trước khi tiến hành triển khai rộng rãi”. 
 

Ngoài nghiên cứu về kỹ thuật, tính hiệu quả các mô hình nuôi, bài toán đầu ra sản phẩm cũng cần phải được cân nhắc và chuẩn bị trước.

Hiện nay, nhu cầu nuôi nghêu, sò huyết và hàu ven sông, ven biển tại địa phương là rất lớn, người dân xem đây là một mô hình mới để chuyển đổi ngành nghề nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua việc nuôi còn nhiều khó khăn, vướng mắc bởi nhiều khía cạnh. Vì vậy, các địa phương chưa phát triển được diện tích nuôi ven sông, ven biển tương xứng với tiềm năng và lợi thế sẵn có. Làm thế nào để có hướng đi bền vững, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng tầm giá trị các ngành hàng thủy sản tỉnh, còn cần nhiều giải pháp căn cơ, mang tính dài hạn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết: “Để thực hiện có hiệu quả việc triển khai nhân rộng các mô hình nuôi, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương có liên quan phải rà soát, tính toán kỹ, xây dựng quy hoạch ngành dựa trên quy hoạch chung của tỉnh, nhất là quy hoạch vùng nuôi trên các tuyến ven sông, ven biển; vừa mang tính hiệu quả nhưng phải đảm bảo an toàn giao thông đường thủy, hài hòa lợi ích về sinh thái. Các cơ quan chức năng tích cực nghiên cứu, dự phòng các rủi ro về dịch bệnh, kỹ thuật nuôi, xử lý nguồn nước, xây dựng chứng nhận vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc, gia tăng giá trị sản phẩm,… để có bước chuẩn bị cơ bản nhất trước khi tiến hành thực hiện”.

Việc nghiên cứu, triển khai nhân rộng các mô hình nuôi là yêu cầu cần thiết, là một trong những chiến lược quan trọng nhằm nâng cao giá trị ngành thủy sản, mở rộng thị trường và giảm rủi ro phụ thuộc vào một vài sản phẩm chủ lực. Bên cạnh phát triển sản phẩm chủ lực theo hướng giá trị gia tăng, thì mở rộng nhóm sản phẩm mới là đòi hỏi cấp bách, gắn với khai thác và phát huy tối đa giá trị mặt hàng thủy sản mới phù hợp với điều kiện tự nhiên. Điều này không chỉ giải quyết bài toán về mặt kinh tế thủy sản, mà còn góp phần thực hiện các vấn đề dân sinh, chuyển đổi ngành nghề cho người dân khi tỉnh Cà Mau đang đẩy mạnh các giải pháp của Chỉ thị số 17-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau về việc tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với việc khai thác nguồn lợi thủy sản có tính hủy diệt trên địa bàn tỉnh. Tin rằng, với những hành động quyết liệt ngay từ bây giờ của các cấp, các ngành, tỉnh Cà Mau không chỉ được mệnh danh là “thủ phủ” của con tôm trong phát triển kinh tế cũng như xuất khẩu, mà còn là “vùng lõi” của nhiều mặt hàng thủy sản khác. Xứng tầm với những giá trị mà thiên nhiên đã và đang ưu đãi cho vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc. Tiến tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng tầm ngành Thủy sản tỉnh Cà Mau trong tương lai.