Gần dịp kỷ niệm tròn 20 năm tái lập tỉnh Cà Mau, chúng tôi tìm gặp ông Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh giữa các chuyến công tác dài ngày và liên tục. Buổi trưa ngày cuối tháng 11, ngay sau cuộc họp Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Nguyễn Tiến Hải đã dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện.
 

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Tiến Hải.

- Thưa Chủ tịch tỉnh, Cà Mau tròn “tuổi hai mươi”. Thời gian qua, nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Cà Mau có đóng góp tích cực cho sự phát triển hôm nay; ông đánh giá thế nào về những điều này?

Cần khẳng định ngay rằng, đó là những đóng góp vô cùng quan trọng và lớn lao của toàn Đảng bộ, quân và dân trong tỉnh hơn 20 năm qua. Kế thừa, phát huy truyền thống vẻ vang, thành tựu tiền đề của Đảng bộ, quân và dân Minh Hải; Đảng bộ, quân và dân Cà Mau đoàn kết, gắn bó, khắc phục khó khăn, khai thác các tiềm năng, lợi thế để đưa kinh tế - xã hội tỉnh liên tục phát triển nhanh và toàn diện. Công tác quốc phòng được củng cố, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và vận động quần chúng nhân dân chuyển biến tích cực, có nhiều tiến bộ mới. Dân chủ ở cơ sở tiếp tục được phát huy, nội bộ đoàn kết nhất trí, xã hội đồng thuận cao.

Cà Mau với dân số 1.218.821 người, 70,44% (tức 858.565 người) ở độ tuổi lao động; trong đó, 79,7% lực lượng lao động toàn xã hội (tức 684.326 người) đang làm việc trong các ngành kinh tế. Đó là nhân tố rất quan trọng, làm tiền đề để Cà Mau phát triển nhanh, nhất là 10 năm gần đây.

Tăng trưởng kinh tế khá cao, bình quân 8,3%/năm; tới năm 2016 thu nhập bình quân đầu người đạt 37,7 triệu đồng (tăng 10,5 lần so với năm 1997); thu ngân sách đạt 4.300 tỷ đồng, tăng gần 11 lần so với năm đầu tái lập tỉnh. Thị trường xuất khẩu mở rộng, sản phẩm chủ lực là thủy sản có mặt ở 40 nước với hơn 100 khách hàng quốc tế. Kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD, tăng 7,7 lần so với năm 1997. Hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển khá nhanh, diện mạo đô thị và nông thôn có nhiều đổi mới; 09/09 đơn vị cấp huyện với 78/82 xã có đường ô tô đến trung tâm; 100% xã đạt chuẩn quốc gia về y tế, số bác sĩ/vạn dân tăng gấp 4 lần so với năm đầu (từ 3 bác sĩ tăng lên 12 bác sĩ); giáo dục phát triển khá... Đời sống vật chất; tinh thần nhân dân cải thiện rõ rệt; thực hiện hiệu quả công tác an sinh xã hội; chăm lo đối tượng chính sách; người nghèo ở vùng nhiều khó khăn; số hộ khá và giàu tăng nhanh; tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh còn 7,96% (theo tiêu chí mới đa chiều)...

Đạt được kết quả này là nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự hỗ trợ của Bộ, ngành Trung ương, sự hợp tác, phối hợp của các địa phương, đơn vị trong và ngoài nước, sự vận dụng sáng tạo chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành các hoạt động đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của các cấp ủy, chính quyền và sự cần cù lao động, sáng tạo của người dân trong sản xuất kinh doanh. Với đà phát triển như vậy, tôi tin rằng Đảng bộ, quân và dân Cà Mau sẽ tiếp tục giành được những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh to lớn hơn nữa trong thời gian tới.

- Cà Mau có tiềm năng trong tương lai, ngoài tập trung tái cơ cấu kinh tế và hội nhập sâu rộng hơn, tỉnh sẽ làm gì để tận dụng lợi thế cho phát triển?

+ Là một trụ Tứ giác động lực phát triển Đồng bằng sông Cửu Long, Cà Mau được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển, nhất là trong lĩnh vực nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy sản, lĩnh vực du lịch và công nghiệp khí - điện - đạm. Tỉnh có 3 mặt giáp biển; lại ở trung tâm vùng biển Đông Nam Á, gần Vịnh Thái Lan có bờ biển dài 254 km, với thềm lục địa rộng lớn là điều kiện rất thuận lợi để phát triển kinh tế biển, công nghiệp cảng, dịch vụ vận tải, xuất nhập khẩu.

Để án tái cơ cấu kinh tế đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 tỉnh xác định tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiệu quả và bển vững, kết hợp, phát triển chiều rộng và chiều sâu; nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội, tăng năng suất lao động để nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tập trung phát triển các ngành sản xuất, dịch vụ có tiềm năng lợi thế, có giá trị gia tăng cao. Tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huy lợi thế so sánh, chủ động hội nhập quốc tế. Đẩy mạnh cải cách hành chính, đảm bảo hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ tỉnh đến cơ sở hoạt động thông suốt, hiện đại, hiệu lực và hiệu quả.

Trong quá trình phát triển, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, bên cạnh những cơ hội phát triển Cà Mau cũng đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, như: sản xuất ngư, nông, lâm nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ chủ yếu quy mô hộ gia đình, sản phẩm làm ra năng suất thấp, chất lượng, chủng loại sản phẩm không đồng đều, giá thành cao, hiệu quả sản xuất thấp, chưa hình thành nền sản xuất hàng hóa quy mô lớn; ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất chưa đạt yêu cầu; mô hình sản xuất lớn, thâm canh còn ít; hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tuy có cải thiện nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu đồng bộ, tính kết nối thấp; chất lượng nguồn nhân lực cũng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; tình trạng ô nhiễm môi trường đang thách thức sự phát triển bển vững. Do đó, tỉnh luôn khẳng định quan điểm con người là trung tâm của sự phát triển, phát triển nguồn nhân lực, coi nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong ba khâu đột phá của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục tăng cường công tác phát triển nguồn nhân lực địa phương từ nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn đến tăng cường thể chất. Cùng với nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, sẽ tập trung đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong các ngành nghề mũi nhọn của tỉnh, kết hợp với thu hút lao động có trình độ cao về công tác tại địa phương. Trong đó, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực ở nước ngoài; dự kiến giai đoạn 2017 - 2025 sẽ tuyển chọn 110 ứng viên có năng lực cao đi đào tạo 30 tiến sĩ và 80 thạc sĩ với các chuyên ngành được lựa chọn như: Công nghệ sinh học, xây dựng, chế tạo...

Với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp nêu trên, đến năm 2025, Cà Mau sẽ cơ bản có đủ nguồn nhân lực để thực hiện các mục tiêu, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội đặt ra trong tình hình mới.

- Cà Mau đã chọn những lĩnh vực nào làm khâu đột phá kinh tế trong thời gian tới, giải pháp thực hiện như thế nào, thưa ông?

+ Cà Mau có lợi thế về nuôi trồng thủy sản, vì vậy trong thời gian tới phát triển nuôi trồng, khai thác, chế biến thủy sản thành ngành sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cao, cơ cấu sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và tạo ra nguồn hàng xuất khẩu lớn, tiếp tục giữ vững là ngành có kim ngạch xuất khẩu cao và đáp ứng tốt cho tiêu dùng trong nước, có vai trò quan trọng trong nền kinh tế của tỉnh. Trong đó, nuôi trồng thủy sản sẽ tiếp tục phát triển nuôi trồng ở tất cả các loại mặt nước với nhiều loại hình như nuôi chuyên canh, luân canh tôm - lúa, nuôi kết hợp nhiều loài thủy sản có giá trị cao. Khuyến khích phát triển nuôi tôm công nghiệp tập trung ở những nơi đủ điều kiện. Từng bước phát triển diện tích nuôi tôm công nghệ cao (siêu thâm canh), khuyến khích các doanh nghiệp, các hộ gia đình có khả năng vốn, kỹ thuật và có điều kiện phát triển theo mô hình nuôi tôm công nghệ cao. Khuyến khích phát triển kinh tế trang trại trong các vùng nuôi thủy sản, gắn kết các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu với các vùng nuôi, nâng cao chất lượng sản phẩm với thực hiện quy trình quản lý tốt GAP. Tăng cường công tác khuyến ngư, hiện đại hóa hệ thống sản xuất giống thủy sản, chủ động sản xuất giống các đối tượng chủ lực, nhất là tôm giống và giống các loại thủy đặc sản của tỉnh. Tiếp tục đầu tư hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi trồng thủy sản, những vùng sản xuất tập trung, đảm bảo môi trường sinh thái.

Tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ đầu tư phát triển khai thác xa bờ theo Nghị định số 67 kết hợp với bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo; phát triển các mô hình tổ chức kinh tế tập thể trong nghề khai thác, để khai thác có hiệu quả, hỗ trợ nhau trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Quản lý chặt chẽ và hạn chế các hoạt động khai thác ven bờ; áp dụng khoa học công nghệ trong khai thác, bảo quản sản phẩm để giảm tổn thất sau thu hoạch trong khai thác thủy sản từ trên 20% hiện nay xuống dưới 10% vào năm 2020 và xuống dưới 5% vào năm 2030.

Đầu tư đưa vào hoạt động 5 cảng cá, 6 bến cá kết hợp khu neo đậu tránh trú bão. Hình thành đội tàu dịch vụ hậu cần hiện đại đủ khả năng hoạt động thu mua trên biển khoảng 250 phương tiện. Tiếp tục đầu tư các khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá.

Phát triển công nghiệp chế biến thủy sản theo hướng gắn với vùng sản xuất nguyên liệu, khuyến khích đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao tỷ trọng sản phẩm tinh chế, có giá tiêu thụ cao, tiêu thụ ổn định ở thị trường chủ lực như: Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản... Phấn đấu kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt trên 1 tỷ USD/năm.

Đối với tiềm năng về du lịch: Tỉnh chủ trương phát triển ngành du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng, chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Thời gian tới, để phát triển du lịch Cà Mau, tỉnh sẽ thực hiện tốt công tác quy hoạch, tăng cường thu hút đầu tư phát triển du lịch theo hướng bền vững; tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội về phát triển du lịch; xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch; tăng cường công tác xúc tiến, quảng bá và hợp tác phát triển du lịch; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các ngành các cấp trong phát triển du lịch.

Ngoài ra, để phát triển công nghiệp trên địa bàn thì Cụm công nghiệp khí - điện - đạm với nhà máy điện 1.500 MW cho sản lượng điện hàng năm khoảng 08 tỷ kWh, nhà máy đạm công suất 800.000 tấn/năm đã đi vào hoạt động và Dự án Nhà máy xử lý khí công suất hơn 200.000 tấn LPG thương phẩm/năm sắp đi vào vận hành sẽ là tiền đề quan trọng. Để tiếp tục khai thác tiềm năng này và đáp ứng yêu cầu phát triển, tỉnh thực hiện giải pháp đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, thu hút đầu tư vào khu kinh tế, các khu, cụm công nghiệp đối với các dự án sử dụng công nghệ cao, có hiệu suất đầu tư trên một đơn vị diện tích và lao động ở mức cao, ít gây ô nhiễm môi trường; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, trang thiết bị hiện đại hợp chuẩn quốc tế và yêu cầu của nhà nhập khẩu để gia tăng giá trị, nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm; tăng cường kết hợp với các nhà đầu tư, các doanh nghiệp đào tạo nghề cho người lao động; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch phù hợp với điều kiện của tỉnh như: điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối (đã khởi công dự án điện gió Khai Long - Mũi Cà Mau); không thu hút các dự án đầu tư lĩnh vực công nghiệp gây ô nhiễm môi trường.

- Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng hộ tỉnh Cà Mau khóa XV đề ra “Phấn đấu đến năm 2020 trở thành tỉnh phát triển khá của vùng ĐBSCL”, Chủ tịch có “Thông điệp” gì phù hợp với nhiệm vụ kể trên?

+ Mục tiêu “phấn đấu đến năm 2020 trở thành tỉnh phát triển khá của vùng Đồng bằng sông Cửu Long” được xác định là một mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cà Mau 5 năm (2016 - 2020). Để phát huy tiềm năng, lợi thế của Cà Mau trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thời gian tới, Ủy ban nhân dân tỉnh sẽ chỉ đạo các ngành đẩy mạnh hợp tác, liên kết vùng; tiếp tục hợp tác, liên kết có hiệu quả trên các lĩnh vực với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam và thành phố Hồ Chí Minh theo nội dung đã ký kết. Phát huy vị trí, vai trò là địa phương thuộc Tứ giác động lực Đồng bằng sông Cửu Long để thúc đẩy tăng trưởng của cả vùng. Triển khai thực hiện kế hoạch hợp tác, liên kết phát triển toàn diện kinh tế - xã hội giữa các địa phương, các doanh nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Cùng với đó, tăng cường hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Trọng Hiếu (Trích trong Cà Mau sức trẻ tuổi hai mươi)